|  07/24/2017 - دوشنبه 2 مرداد 1396
Menu
نوع جستجو را انتخاب کنید.
  • سایت
  • وب
جستجو
شهرداری تهران

شهرداری تهران

تاریخچه

از زمانی که تهران به صورت پایتخت سلسله قاجاریه در آمد افزون بر روش‌های سنتی که از دیرباز وجود داشت، حاکمان و کلانتران شهر نیز وظایفی بر عهده گرفتند که بخشی از آنها چون نظافت معابر و میاه و جلوگیری از تجاوز و نیرنگ در کسب و تخلفات دیگر در زمره تکالیف کنونی شهرداری‌‌ها قرار گرفت. در دوره ناصرالدین شاه نهاد حسبه که ریشه‌‌های تاریخی و دینی داشت به گونه ای زنده شد و با عنوان اداره احتسابیه گاه مستقل و زمانی منظم به نظمیه بی آن که وظایف آن دقیقاً روشن و تفکیک یافته از دیگر وظایف شهری باشد موظف به انجام اموری شد که در دورۀ بعد از مشروطیت نسبتا سامان بیشتری یافت. البته در پیدایش این نهاد نیز اثرات خارجیان خاصه پس از مسافرتهای ناصرالدین شاه و مظفر الدین شاه به اروپا مشهود گردیده است. اقامت سفیران و نمایندگان خارجی در تهران آن روزگار دولت را نسبت به برپایی چنین نهادی مصمم‌تر کرد. در دوره ناصرالدین شاه نخستین وظیفه‌دار نهاد احتسابیه میرزا محمود خان کاشانی (عموی فرخ خان امین‌الدوله غفاری) با لقب احتساب آقاسی و بعد احتساب الملک بود. و پس از وی تا پایان جنبش مشروطیت خاصه پس از توسعه تهران چند تن دیگر نیز به همین لقب مفتخر شدند.

نقشه قدیم شهر تهران

 

 

پس از فتح تهران توسط مشروطه خواهان، به واسطه آشنایی‌‌هایی که با اصول تقسیم کار و روند اداره شهر در جوامع غربی داشتند تصمیم گرفتند طبق ضوابط خاصی به ساماندهی اوضاع شهر تهران بپردازند و در راستای آن تصمیم به جای میرزا عباس خان مهندس باشی که در دروه سلطنت ناصرالدین شاه توسط وی برای اداره تهران تعیین شده و به دلیل دخالت‌های شاه و اطرافیانش عملاً نتوانسته بود کار چندان چشمگیر و قابل اعتنایی انجام دهد کسی را به ریاست شهر منصوب کنند و اجرای امور شهری را به عهده وی بگذارند که مسوولیت‌هایش مشخص باشد و آنها را بر اساس اختیاراتی مشخص و از پیش تعیین شده انجام بدهد و همان تفکر مقدمه تاسیس تشکیلاتی با عنوان بلدیه شد. به عبارت بهتر طرح ایجاد سازمان بلدیه پس از استعفای میرزا نصرالله خان مشیرالدوله به عنوان رئیس نخستین کابینه قانونی و مطابق این خواست مجلس که وزیران باید مسئول و در برابر دولت جوابگو باشند در تاریخ 29 سفند سال 1285 ه.ق در مجلس اول مطرح شد. هدف اولیه از تاسیس بلدیه حفظ منافع شهرها و برآورده کردن حوایج شهرنشینان مثل اداره کردن اموال منقول و غیر منقول نگهداشت سرمایه‌‌های متعلق به شهر ایجاد تسهیلاتی برای دسترسی آسان مردم به مواد غذایی، تمییز نگه داشتن کوچه‌‌ها، میدان‌ها و خیابان‌ها و ...

بر اساس مصوبه مجلس محمدخان قاجار دولو ماموریت یافت تا نظامنامه بلدیه را تدوین کند و او جزوه‌ای در خصوص وظایف بلدیه و مامورانش و همچنین محدوده فعالیت و اختیارات آنها تنظیم کرد که به نظامنامه بلدیه معروف شد و مشتمل بر پنج فصل و 108 ماده بود. این قانون که ترجمه و اقتباس از قوانین شهرداری‌‌های فرانسه و بلژیک بود بعدها پایه و اساس شکل گیری شهرداری در تهران شد. این نظامنامه در بیستم ربیع‌الثانی سال 1325 قمری به تصویب نمایندگان مجلس رسید و نامگذاری بسیاری از خیابانها و کوچه‌‌های شهر و حتی شماره گذاری خانه‌‌ها و دکانها را به دنبال داشت و گفته می‌شود تامین روشنایی چند خیابان شهر در شب‌‌ها و رساندن آب آشامیدنی به خانه‌‌ها با گاری‌‌های بشکه دار، نظافت و آب پاشی خیابانها نیز از همان زمان و توسط خود محمد خان قاجار دولو شروع شد.

با روی کار آمدن رضا شاه به عنوان نخست وزیر روند تمرکز گرایی دولت با شدت بیشتری دنبال شد و دولت در تاریخ 30 اردیبهشت ماه 1309 قانون جدیدی برای تشکیلات بلدیه تصویب کرد. متن آن قانون به منظور رفع مشکلات دولت در زمینه امور شهر تدوین شده و نحوه دریافت عوارض و مالیات‌‌ها را برای دولت مشخص و راحت تر کرده بود. در سال 1308 ه.ش چهار شعبه بلدیه به نام بخش در چهار نقطه شهر تشکیل شد و در سال 1315 تعداد بخش‌‌ها به هشت رسید.

بعد از جنگ جهانی دوم و عزل رضا شاه و به قدرت رسیدن پسرش محمد رضا فعالیت شهرداری به همان شکل سابق تا سال 1328 ادامه یافت. در سال 1328 به دلیل مشکلاتی که در سطح شهرها به شم می‌خورد و از آن جا که مردم نقش چندانی در امور شهرری نداشتند دولت تصمیم گرفت انجمن‌‌های شهری را مجددا فعال کند. اما چون به تشکیل انجمن‌‌های شهری از دیدگاهی قدرت گرایانه و از بالا نگاه می‌شد و هدف این بود که در تشکیل انجمن‌های شهری قدرت دولت هم لحاظ شود قدرت زیادی به انجمن‌‌های شهری و شهرداری داده شد و آنها عملا ویژگیهای یک نظام تمرکز گرا را پیدا کردند اما از دهه 1330 به بعد تغییراتی که در شرح وظایف و سیستم اداری شهرداری به وجود آمد این نهاد شهری به شکل و شمایل امروزی خود نزدیکتر شد.

شهرداری پس از انقلاب اسلامی

شهرداری از نظر لغوی از دو کلمه «شهر» و «داری» تشکیل شده که «داری» به معنی اداره و مدیریت و پس از سال 1362 «شهر» به جایی که دارای شهرداری باشد اطلاق ‌گردید. بنابراین از نظر لغوی شهرداری را می‌توان سازمان اداره شهر دانست و در اصطلاح، شهرداری به واحدی گفته می‌شود که به منظور اداره امور محلی و ارائه خدمات عمومی مورد نیاز شهروندان در یک مرکز جمعیتی با خصایص شهری تشکیل می‌شود.

مسئولیت اداره شهرداری با شهردار تهران است. ابتدا شهردار با حکم وزیر کشور منصوب می‌شد اما پس از تشکیل شورای شهر از طریق آرای این شورا انتخاب می‌شود. شهرداری تهران، شامل ۲۲ منطقه است که اداره هر منطقه به عهده قائم مقام شهردار در آن منطقه می‌باشد.

 

نقشه مناطق شهرداری تهران

 

برخی از معاونت‌های شهرداری تهران

  • معاونت فنی و عمرانی
  • معاونت هماهنگی و برنامه ریزی
  • معاونت معماری و شهرسازی
  • معاونت مالی اداری
    • معاونت امور مناطق
    • حراست
    • املاک و مستغلات
    • اداره کل امور بانوان
    • شهرداران تهران از گذشته تا کنون


      ترتیب شهردار آغاز پایان مدت
      ۱ میرزا عباس‌خان مهندس‌باشی حدود ۱۲۸۷

      ۲ خلیل ثقفی ۱۲۸۹ ۱۲۹۲ ۳۶ ماه
      ۳ ابراهیم یُمن‌السلطنه ۱۲۹۲ ۱۲۹۹ ۷۲ ماه
      ۴ گاسپار ایپگیان ۱۳۰۰ ۱۳۰۲ ۲۴ ماه
      ۵ کریم بزرگمهری ۱۳۰۲ ۱۳۱۲ ۱۲۰ ماه
      ۶ قلی هوشمند ۱۳۱۳ ۱۳۱۷ ۴۸ ماه
      ۷ تقی‌ خواجه‌نوری ۱۳۱۷ ۱۳۱۷ ۱ ماه
      ۸ قاسم صور اسرافیل ۱۳۱۷ ۱۳۱۹ ۲۴ ماه
      ۹ علی‌اصغر فروزان ۱۳۱۹ ۱۳۲۰ ۱۳ ماه
      ۱۰ مصطفی قُلی‌رام ۱۳۲۰ ۱۳۲۰ ۱ ماه
      ۱۱ محمد سجادی ۱۳۲۰ ۱۳۲۱ ۱۵ ماه
      ۱۲ مهدی مشیرفاطمی ۱۳۲۱ ۱۳۲۱ ۷ ماه
      ۱۳ فضل‌الله بهرامی ۱۳۲۲ ۱۳۲۲ ۵ ماه
      ۱۴ عباسقلی گلشائیان ۱۳۲۲ ۱۳۲۳ ۵ ماه
      ۱۵ غلامحسین ابتهاج ۱۳۲۳ ۱۳۲۴ ۱۶ ماه
      ۱۶ محمود نریمان ۱۳۲۴ ۱۳۲۴ ۳ ماه
      ۱۷ مهدی مشایخی ۱۳۲۴ ۱۳۲۶ ۱۹ ماه
      ۱۸ محمد خلعتبری ۱۳۲۶ ۱۳۲۶ ۵ ماه
      ۱۹ حسام‌الدین دولت‌آبادی ۱۳۲۶ ۱۳۲۸ ۲۵ ماه
      ۲۰ محمد مهران (شهردار) ۱۳۲۸ ۱۳۲۹ ۴ ماه
      ۲۱ مهدی نامدار ۱۳۲۹ ۱۳۳۰ ۹ ماه
      ۲۲ ارسلان خلعتبری ۱۳۳۰ ۱۳۳۰ ۱ ماه
      ۲۳ محمد مهران (شهردار) ۱۳۳۰ ۱۳۳۱ ۱۵ ماه
      ۲۴ نصرت‌الله امینی ۱۳۳۱ ۱۳۳۲ ۱۲ ماه
      ۲۵ سید محسن نصر ۱۳۳۲ ۱۳۳۲ ۵ ماه
      ۲۶ سرتیپ محمدعلی صفاری ۱۳۳۲ ۱۳۳۳ ۵ ماه
      ۲۷ غلامحسین ابتهاج ۱۳۳۳ ۱۳۳۴ ۱۳ ماه
      ۲۸ نصرت‌الله منتصر ۱۳۳۴ ۱۳۳۴ ۷ ماه
      ۲۹ سرلشکر محمود دولو


      ۳۰ موسی مهام ۱۳۳۷ ۱۳۳۸ ۲۰ ماه
      ۳۱ ناصر ذوالفقاری ۱۳۳۸ ۱۳۳۹ ۱۲ ماه
      ۳۲ فتح‌الله فرود ۱۳۳۹ ۱۳۴۰ ۵ ماه
      ۳۳ سید محسن نصر 1340 1341 ۱۴ ماه
      ۳۴ احمد نفیسی 1341 1342 ۱۹ ماه
      ۳۵ علی‌اکبر توانا 1342 1342 ۳ ماه
      ۳۶ ضیاءالدین شادمان 1342 1344 ۱۴ ماه
      ۳۷ تقی سرلک 1344 1346 ۲۵ ماه
      ۳۸ سرتیپ محمدعلی صفاری 1346 1346 ۷ ماه
      ۳۹ منوچهر پیروز 1346 1347 ۱۰ ماه
      ۴۰ جواد شهرستانی 1347 1348 ۱۱ ماه
      ۴۱ غلامرضا نیک پی 1348 1356 ۸۹ ماه
      ۴۲ جواد شهرستانی 1356 1357 ۷ ماه
      ۴۳ محمد توسلی 1357 1359 ۲۴ ماه
      ۴۴ سید رضا زواره‌ای 1359
      کمتر از یک ماه
      ۴۵ کمال‌الدین نیک‌روش 1359 1360 ۷ ماه
      ۴۶ غلامحسین دلجو 1360 1361 ۱۳ ماه
      ۴۷ محمدکاظم سیفیان 1361 1362 ۹ ماه
      ۴۸ حسین بنکدار 1362
      ۴ ماه
      ۴۹ محمدنبی حبیبی 1362 1366 ۴۴ ماه
      ۵۰ سید مرتضی طباطبائی 1384 1386 ۱۶ ماه
      ۵۱ غلامحسین کرباسچی ۱۳۶۸ ۱۳۷۷ ۱۰۸ ماه
      ۵۲ مرتضی الویری 1378 1380 ۳۲ ماه
      ۵۳ محمدحسن ملک‌مدنی ۱۳۸۰ 1381 ۱۰ ماه
      ۵۴ محمدحسین مقیمی تیر ۱۳۸۱ ۱۳۸۲ ۴ ماه
      ۵۵ محمود احمدی‌نژاد 1382 تیر ۱۳۸۴
      ۵۶ علی سعیدلو 1384 1384
      ۵۷ محمدباقر قالیباف شهریور ۱۳۸۴


شهردار تهران

شهردار تهران شهردار تهران شهردار تهران شهردار تهران شهردار تهران

دکتر محمدباقر قالیباف در شهریورماه سال ١٣٤٠ در شهر ییلاقی طرقبه در خانواده ای مذهبی به دنیا آمد. پدر ایشان از کسبه قدیم و از معتمدان دیار خود است. وضعیت متوسط زندگی باعث شد تا ایشان از همان ابتدا و در ایام فراغت از تحصیل به کار و کسب درآمد هم  اهتمام ورزد.

 اولین حضور اجتماعی وی در سن ١٦ سالگی و با حضور در سخنرانی های شهید کامیاب، آیت الله خامنه ای، شیخ علی تهرانی، شهید هاشمی نژاد و شهید دیالمه در مساجد بزرگ مشهد از جمله کرامت، امام حسن مجتبی(ع) و موسی الرضا(ع) رقم خورد.

 در سال ١٣٥٦ زلزله طبس روی داد. دکتر قالیباف کمکهای مردم مشهد را جمع کرد و به طبس برد. قابلیتهای ایشان در انجام این کار به حدی بود که در شورای ساخت طبس، عهده دار ساخت قسمتی از این شهر شد.

در سال ٥٨ و در سن ١٨ سالگی وارد جبهه شد و در سال ١٣٦١به عنوان فرمانده تیپ امام رضا(ع) و یک سال بعد در جایگاه فرمانده لشکر ٥ نصر خراسان انتخاب شد.

عقد ازدواج دکتر قالیباف نیز یک سال بعد و در سال ١٣٦٢ توسط امام خمینی(ره) خوانده شد که  حاصل این ازدواج ٣ فرزند است.

برادر ایشان شهید حسن قالیباف نیز از نیروهای تحت فرماندهی دکتر قالیباف در لشکر ٥ نصر بود که در عملیات کربلای ٤ به فیض شهادت نائل شد.

در سال ١٣٧٣مسئولیت قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء(ص) را پذیرفت. پروژه هایی همچون راه آهن ١٦٥ کیلومتری مشهد سرخس که ایران افغانستان، آذربایجان، قرقیزستان، قزاقستان، تاجیکستان، ترکمنستان، ازبکستان، پاکستان و ترکیه را به هم وصل می کند، گازرسانی به ٥ استان مرکزی و غربی، ساخت سازه عظیم دریایی خلیج فارس و سد بزرگ کرخه از جمله توفیقات ایشان در این دوره مدیریت است.

 درکنار این فعالیتها نیز در رشته جغرافیای سیاسی تا مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه تهران ادامه تحصیل داد.

 در سال ١٣٧٦ به دستور مقام معظم رهبری عهده دار فرماندهی نیروی هوایی سپاه شد. ایشان هم اکنون نیز به صورت مرتب به عنوان خلبان هواپیمای ایرباس در شرکت هواپیمایی ایران ایر پروازهایی را انجام می دهد.

در سال ١٣٨٠ از  تز دکترا با عنوان «بررسی سیر تکوین نهادهای محلی ایران در دوره معاصر» دفاع کرد و بعد از آن نیز به عنوان عضو هیات علمی رشته جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران و استادیاردانشگاه تربیت مدرس به کار تدریس مشغول است.

 در سال ۱۳۷۹ مجدداً با حکم حضرت آیت الله خامنه ای، فرماندهی نیروی انتظامی ایران را عهده دار شد، در دوره فرماندهی ایشان در نیروی انتظامی، سامانه ۱۱۰ راه اندازی و تاسیس شد که ابتکار او محسوب می شود. در این دوره تلاش شد تا با اعتماد سازی در بین مردم، سبقه نامناسب نیروی انتظامی در اذهان عمومی بهبود یابد. از جمله دیگر دستاوردهای ایشان در این دوره می‌توان به گسترش استفاده از عنوان پلیس، تجهیز نیروی انتظامی به خودروهای روز دنیا مانند مرسدس بنز و تویوتا، ایجاد دفاتر خدمات دولت الکترونیک یا پلیس ۱۰+ و مرکز نظارت همگانی مردمی ١٩٧ نام برد.

 در سال ۱۳۸۳ به عنوان نماینده حجت السلام سید محمد خاتمی (رییس جمهور وقت) و رئیس ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز منصوب گردید. در این دوره بود که قاچاق سیگار تقریبا از بین رفت و چند اسکله که برای قاچاق کالا استفاده می شد، کشف شد. ایشان همچنین دادگاه ویژه جرایم قاچاق کالا و ارز را راه اندازی نمودند که پرونده های مهمی همچون فرودگاه پیام و قاچاق خودرو در این دادگاه بررسی شد. 

در سال ١٣٨٤ با رای شورای اسلامی شهر تهران به عنوان شهردار پایتخت انتخاب و در سال ١٣٨٨ نیز مجدداً با حکم این شورا در سمت خود ابقا شد. اعتمادسازی در بین مردم و کاربردی کردن دین در اداره جامعه ذیل تبدیل شهرداری از نهادی خدماتی به اجتماعی و کوتاه کردن فاصله جنوب از شمال تهران هدف اصلی ایشان در این دوره مدیریت است که با رویکرد محله محوری در حال انجام است. با همین نگاه و بهره گیری از فرهنگ دفاع مقدس پروژه هایی همچون بزرگراه طبقاتی و تونل صدر نیایش، تونل توحید، پل جوادیه، بوستان بزرگ ولایت، رود دره فرحزاد(بوستان نهج البلاغه)، ایجاد شبکه بی آر تی، سرعت بخشیدن به توسعه مترو و ... در تهران شکل گرفته است. 

در سال ۱۳۸۷ برابر با سال ۲۰۰۸ میلادی از طرف سایت شهرداری‌های جهان به عنوان هشتمین شهردار برتر دنیا معرفی شد. در سال ٢٠١٠ میلادی کلانشهر تهران برای اولین بار در حوزه حمل و نقل به عنوان یکی از پنج شهر برتر دنیا از نظر حمل و نقل از سوی موسسه سیاست‌های حمل و نقل و توسعه موسوم به ITDP گردید.

در سال ٢٠١١ میلادی و در دهمین اجلاس متروپلیس (اتحادیه کلانشهرها و پایتخت های جهان)، تهران از بین ١٦٢ کلانشهر دنیا به عنوان شهر برتر جهان در زمینه ارتقای کیفیت زندگی شهروندان مورد تقدیر قرار گرفت. این جایزه که معتبرترین جایزه بین المللی در زمینه مدیریت شهری در دنیاست به دلیل تلاش برای ارتقای کیفیت زندگی شهروندان به ویژه در زمینه توسعه حمل و نقل عمومی و بهره گیری از روش های مناسب نظیر سامانه BRT، دوچرخه های عمومی و به تهران تعلق گرفت.

دکتر قالیباف تالیفات و کتب ترجمه شده هم در پرونده خود دارند که از جمله آنها می توان به آثار زیر اشاره کرد:

  • حکومت محلی یا استراتژی توزیع فضایی قدرت سیاسی در ایران، منتشر شده توسط مؤسسه انتشارات امیرکبیر
  • ایران و دولت توسعه‌گرا، منتشر شده توسط مرکز انتشارات وزارت امور خارجه
  • خاورمیانه معاصر: تاریخ سیاسی پس از جنگ جهانی اول، منتشر شده توسط انتشارات قومس
 

 

منبع:

مرکز اسناد انقلاب اسلامی

http://ghalibaf.ir/page/biography

 

 

 

 ارتباط با شهردار

طرح جامع شهر تهران
ضوابط و مقررات طرح تفصیلی
گــزارشــات مــالــی شهـرداری
سـالــنامـه آمــاری شـهـر تهـران
سـالـنامـه آمـاری شهرداری تهران
برنامه پنج ساله اول شهرداری تهران
برنامه پنج ساله دوم شهرداری تهران
بودجه مصوب سال 1394 شهرداری تهران

صفحه اصلی

صفحه اصلی شهرداری تهران

صفحه اصلی شهرداری تهران